dinsdag 3 december 2013

Mance Post is overleden


Op 2 december is de illustrator Mance Post in haar woonplaats  Amsterdam overleden.  Bijna 89 jaar.

Mance Post, die in 1955
als autodidact debuteerde met knipsels voor een boek van Han Hoekstra, illustreerde in de loop der jaren ook boeken van Annie M.G. Schmidt, Rita Törnqvist-Verschuur,  Iene Biemans en Toon Tellegen. Ze werkte ook voor educatieve uitgeverijen, met als bekendste resultaat de serie Waaidorp van Annie Schmidt
.
Een halve eeuw heeft zij  gewoond en gewerkt in een souterrain aan de Prinsengracht in Amsterdam. Ze had geen voordeur maar stapte door het met klimop, wijnrank en roos omringde raam naar binnen / buiten.


Mance in een interview van Bregje Boonstra:
'Op mijn leeftijd zou ik naar een aanleunwoning moeten, maar daar zit ik dus al mijn halve leven. Ik ben twee keer mee verkocht met het huis. Als uitvloeisel van de naoorlogse woningnood werd je niet bij het woningbureau ingeschreven als je niet getrouwd was en geen kind had. Dan had je geen woonrecht. Ik heb eindeloos op kamers gezeten en was zielsgelukkig dat ik dit kon krijgen. Toen ik hier kwam ben ik een raam als deur gaan gebruiken, want ik wilde niet mijn leven lang door het huis van een ander lopen. Als ik dood ga, heb ik nog nooit een eigen voordeur gehad.’


De beroemde schrijver, lees- en boekpromotor Aidan Chambers was bevriend met Mance en heeft in zijn boek 'Niets is wat het lijkt' haar als model gebruikt voor één van de personages waarbij hij haar woonruimte precies heeft omschreven:

'Een vierkant woonkamertje met blank gelakte houten vloer, boekenplanken langs de muren met een grote zwarte televisie en geluidsinstallatie, een ronde antieke eettafel van zwaar donker hout, een gemakkelijke leunstoel naast een imitatie zwartmetalen potkacheltje. Een ordelijke gezellig nest.'


In zo'n leunstoel heeft Mance als kind avonturen gefantaseerd waarover ze in 1979 tekeningen maakte en waar Guus Kuijer de teks bij schreef. En aan die antieke eettafel heeft ze meer dan 50 jaar vaderlandse illustratiegeschiedenis opgebouwd met duizenden tekeningen en heeft ze Madelief van Guus Kuijer laten groeien van kleuter tot tiener. Het waren vaak buurtkinderen die bij haar speelden en de kleinkinderen van Simon Carmiggelt die model stonden of op de kop boven de prullenbak hingen zodat Mance ze levensecht kon tekenen.

IK heb mezelf altijd beschouwd als de 'ontdekker' van Guus Kuijer en Mance Post en heb beide diverse keren ontmoet.
Bij CODA stond ze op ons verlanglijstje als één van de door Joukje Akveld geportretteerde illustratoren. Van de 18 geportretteerden hebben we er 10 ontmoet en hun werk tentoongesteld. (Thé Tjong-Khing, Wim Hofman, Joke van Leeuwen, Jan Jutte, Charlotte Dematons, Annemarie van Haeringen, Sieb Posthuma, Marit Törnqvist, Noëlle Smit en Martijn van der Linden)
Voor een ontmoeting met Mance Post is het nu te laat, maar een expositie van haar werk zou geweldig zijn. 
 

Haar laatste boek verscheen in 2012: Een lied voor de maan, met een tekst van Toon Tellegen.


Er wordt over tekenaars maar weinig geschreven. Voor Tekenaars-kinderboekenillustratoren geportretteerd interviewde Joukje Akveld achttien Nederlandse illustratoren, van Mance Post (1925) tot Martijn van der Linden (1979). Aan de hand van persoonlijke ontmoetingen schetst ze een overzicht van een niet eerder in kaart gebracht vakgebied.
Het atelier dient daarbij steeds als uitgangspunt voor gesprekken over techniek, drijfveren, ambitie en inspiratie. Op die manier geven de portretten niet alleen inzicht in leven en werk van de individuele tekenaars, samen bieden ze een cultuurhistorisch beeld van een halve eeuw Nederlandse illustratiekunst.
Met medewerking van:
Mance Post- Charlotte Dematons- Annemarie van Haeringen- Sieb Posthuma- Thé Tjong-Khing- Daan Remmerts de Vries- Marit Törnqvist- Joke van Leeuwen- Dick Bruna- Martijn van der Linden- Wim Hofman- Ingrid Schubert- Dieter Schubert- Sylvia Weve- Jan Jutte- Philip Hopman- Fleur van der Weel- Noëlle Smit- Harrie Geelen. 


 

donderdag 31 oktober 2013

Joke van Leeuwen wint AKO Literatuurprijs 2013


In november 2012 ontving Van Leeuwen De Constantijn Huygenprijs voor haar hele oeuvre en een jaar later, nu de AKO Literatuurprijs voor 'Feest van het begin'. Lees hier meer.

woensdag 2 oktober 2013

Gouden penseel voor Sylvia Weve: Aan de kant, ik ben je oma niet!


Illustrator Sylvia Weve heeft samen met auteur Bette Westera met overduidelijk plezier gewerkt aan dit boek. 'Aan de kant, ik ben je oma niet!' getuigt van de briljante eenheid en het schitterende evenwicht van hun samenwerking: tekst, illustraties, vorm en boekverzorging zijn niet los van elkaar te zien. Waar veel prenten die de jury zag ook zo in een lijst aan de muur pasten, biedt Sylvia Weve illustratiekunst pur sang. Haar illustraties komen het best tot hun recht in de context van een boek. Dit boek.

Sy lvia Weve heeft zich als beeldend kunstenaar vernieuwd: de felle, cartooneske penseelstreken ruilde ze in voor spectaculaire grafische constellaties, die hun gelijke niet kennen in het niettemin veelzijdige landschap van Nederlandse illustratiekunst. Weve stelde haar illustraties samen uit verschillende elementen, die samen een doordachte, evenwichtige en vernuftige compositie vormen.

De over elkaar liggende, divers gekleurde lagen geven de illustraties diepte en dynamiek – diezelfde diepte en dynamiek als die je aantreft in de gedichten van Bette Westera, over oude mensen die ook ooit jong zijn geweest. Voor wie meer aandacht schenkt en beter kijkt (en vervolgens de bladzijde omslaat), worden hun achtergrondverhalen, hun veelbewogen geschiedenissen zichtbaar – dat geldt voor zowel tekst als illustratie.

Weves vormen zijn zowel helder als mysterieus, zowel aantrekkelijk als bevreemdend, zowel herkenbaar als meerduidig. Strak zijn de contouren van haar figuren, maar soms hebben ze ineens acht armen – en bezien vanaf een afstandje kunnen ze totaal anders blijken dan de eerste oogopslag verraadde. Een kinderwagen is wieg en badkuip ineen, neuzen zijn tevens druppende kranen. Dat humoristische oog voor detail is speels en inventief: de oude mevrouw Verweerd, die met twee peuters op schoot zit voor te lezen, zien we in een tekstballonnetje over feeën, heksen en elfjes vertellen, zonder dat daar een woord aan te pas komt. De foefjes zitten in kleine hoekjes, slim verstopt en spannend opgaand in het grotere geheel. Haar kleurencombinaties zijn sferisch en gedurfd – en, met dank aan de drukker, ze komen prachtig uit op het tekenachtige papier: lichtblauw, neongroen, rood, geel en bruin passen hier onverwacht goed bij elkaar. Dit in combinatie met het formaat en de dubbele openklapbare pagina’s maakt het boek uitzonderlijk. En uitzonderlijk geslaagd.

Aan de kant, ik ben je oma niet! is een boek dat op het eerste gezicht al oogstrelend is, maar ook uitnodigt om vaker, verder, beter te kijken. Het is een veelkantig en veelzijdig boek, geïllustreerd op een manier die de jury nooit eerder zag. De jury heeft gekozen voor een eigenwijs, uniekboek en een hoogtepunt in het oeuvre van de maker, een kinderboek dat registratie en inspiratie samenbrengt en met zijn beelden weet te ontroeren. De Penseeljury kent met genoegen dit boek het Gouden Penseel 2013 toe.

woensdag 7 augustus 2013

Jan Adam Zandleven de kunstschilder




1868 - 1923
Met een map vol aantekeningen, vragen en adressen van hotels en archieven vertrokken wij naar Noord-Holland. Naast de start van een aan een hittegolf grenzende week, maakten wij een begin aan de verfijning en verdieping van al aanwezige informatie waarbij we in de archieven, voorzien van airco, nauwelijks in de gaten hadden hoe warm het buiten was.

Doel: informatie verzamelen over de kunstschilder, zijn leven en werk ten einde een 'geromantiseerd' verhaal over hem te schrijven.

 Ids, (een achterneef van de schilder) heeft al heel veel informatie over zijn werk en achtergronden verzameld voor het virtuele museum www.zandleven.nl
Maar er zijn nog veel onbeantwoorde vragen en raadsels in de familie.
We moeten de aandrang tot diep speuren bedwingen en dat valt niet mee als je tegenkomt dat een voorvader actief was als kapitein op één van de V.O.C.schepen waarmee hij o.a. Batavia en de Westkust van Afrika aandeed in verband met het slaventransport.

We blijven dichter bij huis en weten dat er naast blauwbloed ook crimineelbloed door de aderen der Zandlevens stroomde.
Een broer van de schilder heeft maar liefst drie keer in de gevangenis gezeten en uiteindelijk als krankzinnige in een gesticht beland. Wat was dat met die man? Hoe kwam het zover?
Een andere broer sterft jong als gevolg van een alcoholverslaving. Hoe kwam dat?
Jan Adam heeft ondanks moeilijke beginjaren als kunstschilder harmonieus met vrouw en vriend Jan Carbaat (ook kunstschilder) geleefd. Wat was zijn kracht?

Maandag 22 juli trokken we naar Koog aan de Zaan waar Jan Adam opgroeide en zijn eerste huwelijksjaren doorbracht.
In Wormerveer dropten we onze koffers in een klein hotel aan de Zaan en liepen in Koog aan de Zaan door de straat waar Jan Adam geboren is en zijn hele jeugd heeft gewoond. Vader, moeder, broer Frits, zus Grietje, (Thomas, die slechts 3 maanden leefde en nog een Thomas, die het 9 maanden volhield) en het jongste broertje Johan ( de opa van Ids).

We maakten foto's van de plek waarvan we dachten dat daar het huis en de kleine verffabriek van vader Zandleven moet hebben gestaan.
De archieven in Zaanstad en Haarlem waren vandaag gesloten dus gingen we terug naar Wormerveer en zochten een verkoelend plekje langs de Zaan.

 Dinsdag op tijd op en op weg naar het Noord-Hollands Archief in Haarlem, locatie Kleine Houtweg. Hier was informatie over Frits, de krankzinnige broer, in het archief van het gesticht Meerenberg in Bloemendaal. Tot in detail vonden we terug waar hij gevangen had gezeten, in welke gestichten hij was opgenomen, de aard van zijn ziekte en zelfs een door hem zelf geschreven verslag over het verloop van zijn leven. De verslagen laten zien dat hij jaren aan zijn lot is overgelaten zonder pogingen verbeteringen aan te brengen in een ziekte waarvan de oorzaak wel werd herleid.

Omdat we mooi op tijd klaar waren, bezochten we ook de locatie aan de Jansstraat om daar in de  registers van de burgerlijke stand en bevolking te achterhalen waar Jan Adam en zijn vrouw na Koog aan de Zaan nog meer hadden gewoond. Volgens informele informatie in Beverwijk en Wijk aan Zee.
Grappig dat ooit iemand (uit de tijd van Jan Adam) opgeschreven heeft dat het jonge paar in Beverwijk heeft gewoond. Dat is in alle later verschenen artikelen en monografieën overgenomen, maar klopt niet. Zij hebben daar nooit gewoond.
Verkoeling met een biertje op een Haarlems terras en vervolgens lekker eten aan het water in Akersloot.

Woensdag


De archivaris in Zaanstad was zeer hulpvaardig en sleepte alles aan wat enigszins relevant was. We wilden precies weten hoe het gezin van Jan Adams jeugd er uit zag en checken of de informatie de we al hebben klopt.
Van de gestorven baby's hadden we nog geen harde feiten en waar ze nou precies woonden in de Bestevaerstraat wisten we ook niet. Bovendien was er in 2004  in het  tijdschrift 'Zaans erfgoed' een artikel geplaatst over de vriendschap van Jan Adam Zandleven en Jan Carbaat onder de titel 'Kunstenaars van lang geleden: zijn ze vergeten?' Aanwezig in het archief maar wonderlijk genoeg ontbrak dit nummer in de gebonden jaargang en kreeg een assistente de opdracht in het archief te zoeken naar losse nummers. In de vierde doos was het raak!

Een vergunningsaanvraag van Jan Adams vader voor een pakhuis op eigen terrein gaf niet alleen zicht op het Zaanse huis waar ze woonden maar ook op de plek in de straat, precies aan de ander kant van waar wij gisteren foto's maakten.
Nadat we om de hoek de straat van Jan Carbaat hadden bezocht ( het huidige fabrieksterrein van Duyvis), ontdekte Ids in het straatpatroon resten van de sluismuur. Intussen wandelden twee mensen voorbij waarvan wij een flard van de conversatie opvingen: 'Dat ( De Waakzaamheid) is het oudste houten horecabedrijf van Nederland...' Wij naar binnen en wonderwel kende het jonge meisje de hele geschiedenis van de sluis.

Tevreden reden we naar Franeker waar we overnachting zochten in het stadslogement en deelnamen aan de gezelligheid op het terras van restaurant 'De Doelen'.

Donderdag
Vandaag naar het stadsarchief van Franeker om te achterhalen in welk weeshuis Janke, de vrouw van Jan Adam, had gewoond. De archivaris was telefonisch voorbereid en had alle zoekwerk al gedaan wat ons de mogelijkheid om ook op zijpaden te zoeken ontnam.
Hij vertelde over de geschiedenis van het weeshuis (er waren er twee in Franeker en één in Tzummarum ( Die laatste was niet bekend bij de archivaris. ('ik ben geen echte archivaris, dat is een te groot woord voor mij').
Hij had een artikel over het weeshuis (liggend tegenover 'De Doelen' waar we gisteren op het terras zaten.) gekopieerd en een overzicht van het bevolkingsregister waaruit we konden lezen dat Janke en haar broer, de twee jarige Klaas, een maand na Jankes geboorte (moeder stierf in het kraambed) ergens in Oosterwolde zijn ondergebracht.
Voor meer informatie over het weeshuis moesten we naar het Rijksarchief in Leeuwarden. De archivaris nam afscheid met de mededeling dat het weeshuis populair was deze week en dat we de tweede waren die om informatie uit deze periode vroegen.

In Leeuwarden werden we bij de receptie al geïnformeerd over de aanwezigheid van een ander echtpaar met een soortgelijke vraag en dus met de documentatie die wij zochten op tafel.
We werden bij elkaar aan tafel gezet zodat wij zonder problemen documentatie en informatie konden uitwisselen. Zij waren op zoek naar de geschiedenis en afkomst van een 93 jarige vriendin.
In het bevolkingsregister van het Diaconie-Weeshuis van Franeker lazen we dat Janke en broer Klaas op 27 januari 1876 zijn ingeschreven. Respectievelijk 3 en 5 jaar oud. Janke is daar gebleven tot oktober 1891.
Ook het andere echtpaar scoorde resultaat en nadat we namen hadden uitgewisseld vertelde de man dat hij muziekles had gehad van een mevrouw Zandleven en dat was de dochter van Jan Adams vader uit zijn tweede huwelijk. Leuk, maar de grootste verrassing moest nog komen.

Vrijdag, na een nacht in het Oranjehotel van Leeuwarden, reden we naar het Groninger Archief met maar één doel: is het waar dat Jan Adam als 15 jarige bijna een jaar in Groningen heeft gewoond en waar en waarom?
Hij heeft daar inderdaad gewoond bij de familie Penaat. (Penaat was koopman en waarschijnlijk een zakenrelatie van Jan Adams vader). Jan Adam stond te boek als schildersknecht en is daar vermoedelijk door zijn vader heen gestuurd om het schildersvak te leren en uit te oefenen.

We hadden een kamer in het Schimmelpenninck Huys waar het vakantiegevoel met enorme sprongen toenam. Hier wil ik wel een keer een week verblijven, midden in het heerlijke centrum. Natuurlijk hebben we een terrasbezoek aan de 'Drie gezusters' niet aan ons voorbij laten gaan.

 Zaterdag als afsluiter naar het Groninger museum waar we een echt cadeautje kregen in de tentoonstelling van 'De collectie Veendorp; Levenswerk van een zorgvuldig verzamelaar'. Daar hing een werk van Jan Adam Zandleven uit 1917, de geabstraheerde paddenstoelen uit de periode Putten.
Jan Adam tussen het werk van Isaac Israëls en Jan Toorop.


Tevreden reden we terug naar Overijssel.
 
In het archief van Putten konden we de koopakte van een enorm stuk grond met bos niet vinden. Wel de  bouwtekening van 'villa Zandleven' een landhuis van formaat en de verkoopakte. We proberen nog te achterhalen hoe de twee bevriende kunstschilders aan het geld kwamen waarmee zij zich dit permitteerden.

In het archief van Harderwijk en Amersfoort zou de koopakte te vinden zijn en een kopie  werd ons per omgaande per mail toegestuurd.
Als meest actuele aanwinst vond ik op de Deventer boekenmarkt een boek over het gesticht Meerenberg uit de tijd dat de broer van Jan Adam daar zat. 'Meerenberg 150 jaar; meer dan een gesticht'

 

zaterdag 13 april 2013

Twee bijzondere mensen

een interview met Marit Törnqvist.
                                                                              een illustratie uit: Groter dan een droom

Morgen komt ze in Kunstoftv net als Jan en Sanne Terlouw.    
Eigenlijk moet de vrouw van Jan Terlouw Alexandra Terlouw-Van Hulst ook meekomen. In maart is haar eerste boek uitgekomen: 'De man van Tsinegolde' Het is een historische oorlogsroman over haar eigen familiegeschiedenis. Mooi dat je op een leeftijd van 78 jaar nog met een debuutroman kan komen.

dinsdag 9 april 2013

Reismuis

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De reismuis is een avontuurlijke poppenvoorstelling voor kinderen vanaf vier jaar van het Drents Jeugdtheatergezelschap de Reus. We zijn zondag naar de premiëre geweest en het was geweldig. De volwassenen hebben net zo veel genoten als de kinderen.

Het is een voorstelling van Muis Dingeman, die we al kennen van de voorstelling 'Huismuis'

Dingeman reist met vrouw Souris en kinderen de wereld rond, in hun gezellige nestje achter het nummerbord van een toeristenbus. Ze zijn heel gelukkig. Tot Reismuis, door een stom toeval, in Dover de boot mist en zijn familie in de mist ziet wegvaren. Hij roept nog: “Kom terug!!!!” en “Ik hou van jullie!!!!” Maar de boot is al te ver….

Gelukkig krijgt hij hulp van papegaaiduiker Alky. Op hun zoektocht naar Souris en haar eenentwintig kindertjes beleven Alky en Dingeman de spannendste avonturen en ontmoeten bijzondere, vaak onverstaanbare dieren.

Reismhuis gaat over vreemde talen, andere culturen en grappige gewoontes.

Met onderstaande recensie ben ik het helemaal eens en het leuke is dat deze voorstelling in het nieuwe theaterseizoen naar Olst-Wijhe komt!

Kunstroute Colombinehuis

                                                       



 
 
 
 
 
 
 
Van 1 mei tot 1 november 2013 is er voor de tweede keer een bijzondere Kunst-Slingerroute te bewandelen rondom het Colombinehuis Flevoland. De wandeling voert door ‘Het bos van morgen’ langs 25 bijzondere kunstwerken, waaronder windwijzers, muziekmakers en vreemde vogels. De Kunst-Slingerroute eindigt in het Colombinehuis zelf, waar ook een aantal kunstwerken te bezichtigen zijn. Alle kunstenaars die aan deze expositie meewerken doen dit geheel belangeloos.
Salland, maar vooral Olst- Wijhe, is goed vertegenwoordigd met de kunstenaars Henny Schaapman, Anneletty Schumacher, Christien de Jong, Joke Proper, Sabien Stel, Jos van Westing en Wanda Schaap.
Zin in 1,5 kilometer slingerplezier? Kom een kijkje nemen!
De route is rolstoeltoegankelijk.
Er kan in het restaurant een consumptie genuttigd worden.

Het Colombinehuis is een vakantieverblijf in Biddinghuizen in Flevoland voor kinderen die om uiteenlopende redenen nauwelijks op vakantie kunnen. Zij kunnen daar met ouders, broertjes en zusjes verblijven in een verrassende en geheel verzorgde omgeving.
Het Colombinehuis is tevens een podium voor kunst en cultuur. Anneletty Schumacher coördineert de kunstexposities en richt deze exposities in.

Openingstijden: 1 mei tot 1 november 2013, dagelijks van 11.00 tot 17.00 uur

Kosten: € 2,50 per persoon en € 5,00 per gezin tot 4 personen

Wandeltijd: ±30 minuten.

Adres: Het Colombinehuis Flevoland. Spijkweg 38, 8256 RJ Biddinghuizen
Telefoonnummer: 0321-33435